Qisadii nabi aadam cs Q.6aad

 

وإذ قلنا للملائكة اسجدوا لآد فسجدوا إلا إبليس

Malaa’igtii ayaa la yidhi u sujuuda iyaguna waa ay u sujuudeen ma malaa’igta oo dhan ayay ahaayeen mise qayb kamida ayay ahaayeen daahirka quraanka

فَسَجَدَ الْمَلائِكَةُ كُلُّهُمْ أَجْمَعُونَ

Malaa’igat waa sujuudeen dhamaantood ama cir ha joogaan ama dhul darajaday doonayaan ha lahaadaan .

Ilaahay wuxuu ku adkeeyay laba tawkiiid (كُلُّهُمْ أَجْمَعُونَ) laysaga daba geeyay .in malaa’igtoo dhan ay yihiin.

Inraa markaad aragto waxaad arki doontaa asar ibnu cabaas laga warinayo oo odhanaya malaa’igta dhulka oo dhan bay ahayd laakiin ma sugna .

Waxa kaloo dhacday in aadammagacyada wax kasta oo dhan la baray oo malaa’igtu markaa aaanay aqoon keebaa horeeyay sujuuda iyo magacyada la barayay wax aad cad lama hayo laakin sujuuda iyo abuurkayo naf galinta marka la eego waxay u eegtahay inay horaysay sujuuda .

Waxaa diiday ibliis taas waa dheeraanay ee waxaan ka horaysiinaynaa qodob cilmiya.

Hadalkii malaa’igta ee hore waxaa laga dareemi karayay inaanay qadarka ilaahay aadam ugu talagalay iyo qadar dad duriyadiisi kamida oo anbiyo iyo saalixiina ay yeelanayaan oo aanay ogayno garanayn darteed in qadarkii iyo darajadii aadam uu mudnaa aanay garanayn aqoon iyo ogaala u lahayn  ayaa muuqata .

Saas darteed sharafka aadam ilaahay suu u tuso darteed cilmiguna sharafta uu leeyahay iyagayo aadamahaba laynoo baro fadliga aadam uu ilaahay siiyay malaa’igtiisa oo agtiisa jooga ka siiyay cilmi buu noqday

وَعَلَّمَ آدَمَ الْأَسْمَاءَ كُلَّهَا ثُمَّ عَرَضَهُمْ عَلَى الْمَلَائِكَةِ فَقَالَ أَنبِئُونِي بِأَسْمَاءِ هَٰؤُلَاءِ إِن كُنتُمْ صَادِقِينَ

قَالُوا سُبْحَانَكَ لَا عِلْمَ لَنَا إِلَّا مَا عَلَّمْتَنَا ۖ إِنَّكَ أَنتَ الْعَلِيمُ الْحَكِيمُ

قَالَ يَا آدَمُ أَنبِئْهُم بِأَسْمَائِهِمْ ۖ فَلَمَّا أَنبَأَهُم بِأَسْمَائِهِمْ قَالَ أَلَمْ أَقُل لَّكُمْ إِنِّي أَعْلَمُ غَيْبَ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَأَعْلَمُ مَا تُبْدُونَ وَمَا كُنتُمْ تَكْتُمُونَ

Magacyadoo dhan baa ilaahay baray gaar laynoogama dhigin qayb gaara wax kasta oo magac lahaa baa ilaahay magaciisa baray waxyaabihii aadam magacooda la baray baa malaa’igta la yidhi sheega haday say idinla tahay ama laydiinka dareemi karo oo ah inaa aadam darajo dheertihiin ah dee cilmi baa lagu kala qiima badnaadaaye sheega magacyadan mana yaqaanaan malaa’igtuna ilaahay ma caasiyaanoo dee indha adayg Meesha ma taal waxay dhaheen waxaad na bartay mooyee rabiyoow wax kale cilmigeeda malihini kana kama mid ahayn wixii aad na bartay .

Aadmaw u sheeg buu yidhi magac yadooda bar markuu magacyadii u tiriyay eey garan waayeen ilaahay wuxuu yidhi maanan idinku odhan waxaad banaanka keensataan iyo waxaad qarsataan baan ogahay ilaahay cilmigiisi oo aanay iyagu ogayn buu u muujiyay in xikmada ilaahay uu u abuurayay aanay ahayn xataa hadii isa aiyo ubadkiisa wax ka dhaco inuu iyaa ka itaal iyo Daraja hooseeyo inaanay ahayn inuu cilmi iyo fadli dheeraada uu siiyay oo uu dheeraan karo .

Intaa kadib waxa ku xigta aadamaha inta wanaagsaniyo malaa’igta yaa fadli badan hada malaa’igta iyo aadam yaa fadli badan baa timi markaa waxa leenahay aadam nabi buu ahaa anbiyada ku dar qaarna waxay ku dareen saalixiinta anbiyadaa raacay oo iyagoo leh shahwadii leh oo imtixaankii adunkoo haysta leh naftii la jihaaday oo daacadii ku toosiyay iyo malaa’ig aan shahawaadkaba loo abuurin oo daacada ku abuuran dadaalkay hayaan Kuwana samaynteeday ka badan yihiin oo ma daalaan waaye Kuwanina dadaalkaa ay cibaadada ilaaliyeen oo imtixaankaa ku furan oo malaa’ig ku furayn bay kaga dadaal badan yihiin marka yaa fadli badan labadooda ? xalkaasay ka bilaawataa

Su’aashaana waxa xoojinaya oo keenaya aadam cs anbiyadii iyo duriyadiisi ka dambaysay qayb iyaga ka fadli badan baa ku jiray shanta u fadliga badan ee uluu casmiga aadam kuma jiro shantaana nabi muxamad baa ugu fadli badan nabi ibraahiim baana ku xiga cs dee marka taasi haday dhacday oo qaar ubadkiisi kamida ka fadli bateen isaga iyo malaa’iga in lagaa hadlaana ka dhaw gunaanadkana waxay u dhawdahay inay anbiyadu ka fadli badan yihiin malaa’igta sida aadamba malaa’igta munaasabadan uga fadli badnaaday .

Intaa kadib ninkii ibliis ahaa waa diiday inuu aadam u sujuudo waxaanu ku faanay waxaad iga abuurtay dab kana dhoobaad ka abuurtay dhoobo iyo dabna isku darajo iyo manfac maaha oo dabka ka fiican .

Arintaasi dood bay dhalisay laba arimood weeeye.

-Isagu dab baan kasoo jeedaa baan ku fiicnahay sax maaha

-Mida labaad sideedaba dabku ciida maka fiican yahay su’aashaaasaa is waydiin mudan ?

Culumadu aad bay uga niqaasheen ilaa shan iyo toban qodob oo dhulka iyo ciidu kaga fiican yahay dabka .

Marka la isku cel celiyo dhawr qodob baa laysku soo aruurin karaa ,

Dabka fudayd baa lgu yaqaanaa ,waxaa lagu yaqaanaa fasaad iyo wax baabi’in labadaas baa u aasaasa .

Ciida waxa lagu yaqaanaa daganaan,manfaco diin iyo aduunyaba manfacada diinta ilaahay masaajidiidi baa ku yaala oo lagu caabudayo masjidkii xaramka ahaa oo isaga kaliyi haduu ku yaal Sharaf ugu filaan lahaa baa ku yaala wax inta ilaahay barakeeyay oo diin ahaan u barakeeyay dhulkaa laga helaa ilaahay baa barakeeyayna ilaahay baa quraankiisa ku sheegay

وَنَجَّيْنَاهُ وَلُوطًا إِلَى الْأَرْضِ الَّتِي بَارَكْنَا فِيهَا لِلْعَالَمِينَ

Naar baa barakausan oo barako loogu sheegay lama hayo nacfi aduuna naflahoo dhan nacfigiisa dhulkaa ilaahay galiyay .

Sidoo kale dabku meel ma fadhiyo dabayluhu markay yimaadaan xagay u dhufataaba ways gubi, dhulka laakiin dabayl ba leex leexiso xalkiisii baad ugu imaan .

Maadama aadam dhoobo laga abuuray wuxuu ka dhaxlay daganaan iyo nacfi saa darteed markuu dabi ka dhacay dib daganaanuu isugu fiirsaday wuu soo noqdoo toobad keenay daganaantii iyo nacfigii ku jiray baa ku soo duxay .

Kan Kalena fudaydii dabkaa dhaafiyay ciidu nacfigay lahayd saa darteed tan iyo maalinkii aadam qori daba buu ibliis la wareegayaa dhib ilaa qiyaamaha ah asalka kusoo duxay fasaadkii baa kusoo duxay .

Saasoo kale quraanka marka dab laga sheekaynayo boqolkiiba sagaashan dhib baa loo sheegay in wax lagu cadaabayo dhibuun baa laga sheegkaynayaa dhulkana nacfi baa laga sheekaynayaa halmar baa la sheegay inaw yahay waano kuwa dambi gala in dabkaa lagu cadaabayo iyo nacfi kuwa wax karsanaya ah .